Aşı Karşıtı Hareket, Küresel Sağlığa Yönelik 10 Tehditten Biri

Son zamanlarda aşı karşıtı hareket, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından küresel sağlığa en büyük 10 risk hakkındaki raporuna dahil edildi. DSÖ’ye göre, aşı karşıtı hareketler bu listedeki virüsler kadar tehlikeli, çünkü kızamık ve çocuk felci gibi aşı ile önlenebilir hastalıklarla mücadelede kaydedilen ilerlemeyi tersine çevirme riski var. Yine de DSÖ’ye göre, insanların aşı yaptırmamayı seçmelerinin nedenleri karmaşık ve bunlara güven eksikliği, kayıtsızlık ve bunlara erişimde zorluklar dahil. Kendilerini veya çocuklarını aşılamamak için dini gerekçeler öne sürenler de var. Aşılama, hastalıkları önlemenin en uygun maliyetli yollarından biridir. DSÖ’ye göre, şu anda yılda 2 ila 3 milyon ölüm aşı ile önlenebiliyor ve aşılama yaygınlaştırılırsa, 1,5 milyon kişi daha kurtarılabilir.

Bununla birlikte, her zaman uluslararası bir örnek olan Brezilya da dahil olmak üzere tüm dünyada aşı karşıtı hareketler büyüyor. ABD Sağlık Bakanlığı Ulusal Bağışıklama Programı (PNI / MS) verilerine göre son iki yılda nüfusun % 95’inin aşılanması hedefine ulaşılamadı. Kızamık, kabakulak, kızamıkçık ve su çiçeğini önleyen Tetra Viral gibi önemli aşılar en düşük kapsama oranına sahipti: 2017’de %70,69. Halk sağlığı uzmanlarına göre Brezilya nüfusu yeterli sayıda aşılansaydı, yeni bir kızamık salgını ortaya çıkmayacaktı. Sağlık Bakanlığı’na göre, Brezilya geneline yayılmış 36 sağlık evinde her yıl yaklaşık 300 milyon doz 25 farklı aşı uygulanmaktadır. Yani, ücretsiz aşı veya bunlara erişim sıkıntısı yoktur.

Rio Grande do Sul Papalık Katolik Üniversitesi (PUCRS) Biyomedikal Parazitoloji Grubundan Profesör Dr. Carlos Graeff Teixeira, Brezilyalı bilim insanlarının aşıların faydaları hakkında bilimsel bilgiler, olumlu mesajlar ve aşıların yararlılığını duyurmak için bir çalışma başlattığını söylüyor. Aşı kapsamı düştüğü için, enfeksiyonların yeniden canlanmasından endişe ediyor. Örneğin Amerika Birleşik Devletleri’nde, Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) Başkanı Kyle E. Yasuda, üç büyük teknoloji şirketinin CEO’larına mektup gönderdi – Google (YouTube’un sahibi), Facebook (Instagram ve WhatsApp’ın sahibi) ve Pinterest – ve aşılama aleyhindeki internetteki yanlış bilgiler yüzünden çocukların sağlığının ciddi bir tehlike altında olduğunu anlattı. “AAP, Başlıca Teknoloji Şirketlerini Çevrimiçi Aşı Yanlış Bilgisiyle Mücadele Etmeye Çağırıyor” adlı belgede, sağlam bilimsel araştırmalar, aşıların güvenli, etkili ve hayat kurtarıcı olduğunu gösterirken, yanlış ve yanıltıcı içeriğin internette giderek çoğaldığına işaret ediyor. Ebeveynler, çocuklarının sağlığı hakkında bilgi toplamak ve fikir oluşturmak için giderek daha fazla sosyal medyaya yöneldikçe, yanlış bilgilerin sonuçlarının daha tehlikeli hale geldiği anlatılıyor. “Facebook, Google ve Pinterest, kendi platformlarındaki benzersiz güvenlik açıklarını gidermek için adımlar attıklarını belirtirken, Akademi, ebeveynlerin onaylanmış aşı kaynaklarından gelen güvenilir bilgilerle donatılmasını sağlamak için daha fazla çalışma yapılması çağrısında bulunuyor” diyor mektup.

AşılamaAşı Dergisi’nde Mart ayında yayınlanan yeni araştırma, “Her şey otizmle ilgili değil: Facebook’ta ortaya çıkan aşılama karşıtı duyarlılık manzarası“, Facebook’taki aşı karşıtı içeriğin artık çocuk felcinin var olmadığı fikri de dahil olmak üzere gerçek inançları da benimsediğini ortaya koydu. Yine de rapora göre, araştırmacılar aşı karşıtlığının artık alternatif ilaçlar (HPV için yoğurt gibi) satan insanlar da dahil olmak üzere birkaç farklı grubu içerdiğini buldular. Baylor Tıp Fakültesi Ulusal Tropikal Tıp Okulu dekanı Dr. Peter Hotez, bunun Facebook’un aşı karşıtlığı hareketini nasıl desteklediğinin derinliğini ve genişliğini teyit etme eğiliminde olduğunu söylüyor. Her yıl dünya çapında 1,5 milyon çocuk aşıyla önlenebilir hastalıklardan ölüyor ve sözde “aşı karşıtları” bu ölümlere katkıda bulunuyor. Brezilya Tropikal Tıp Derneği’nin (SBMT) iletişim danışmanlığı, aşı karşıtı hareketler hakkında daha fazla bilgi edinmek için, kitabında aşıların neden otizme neden olmadığını ve komplo teorisyenlerine neden meydan okunması gerektiğini açıklayan bir bilim adamı olan Dr. Peter Hotez ile konuştu. Aşağıda tam röportajı okuyabilirsiniz:

BSTM: Aşı karşıtı hareketler neden dünyada bu kadar güç kazanıyor?

Dr. Peter Hotez: Bunun nedeni, aşı karşıtlarının çok uç bir grup halindeyken artık Facebook başta olmak üzere sosyal medyada çok etkili olan, 500’den fazla internet sitesine sahip olan bir medya imparatorluğuna dönüşmüş olmalarıdır. Aynı zamanda, e-ticaret sitelerinde de -başta Amazon olmak üzere- aşı karşıtı birçok kitap her gün satışa sunulmakta. Internette aşı hakkında bulabileceğiniz çoğu bilgi, bu kaynaklardan yayılmış yalanlarla dolu metinlerden.

BSTM: Aşı tereddütünün öncelikle üst sınıf bir fenomen olduğunu ve çoğu reddetme vakasının yüksek sosyoekonomik kategorilerden insanları içerdiğini söylemek doğru mu?

Dr. Peter Hotez: Bu Amerikan tarzı aşı karşıtı hareketi ve muhtemelen Avrupa için de doğru olabilir, ancak dünyanın diğer bölgelerinde aşı karşıtı hareket farklı biçimler alır. Amerikan aşı karşıtı hareketinin feci sonuçlarının Brezilya gibi bir ülkeye yayılabileceğinden endişeleniyorum.

BSTM: Sizce aşı karşıtı argümanlar, bilimsel açıdan kolayca çürütülebilir mi? Neden?

Dr. Peter Hotez: Bilim, aşıları ezici bir çoğunlukla destekliyor. “Aşılar rachel otizmine neden olmadı” kitabımda bir milyondan fazla çocukta aşıların otizme neden olmadığına dair destekleyici kanıtlar sunuyorum, ayrıca otizm bilimini ve hamilelikte erken fetal gelişimde nasıl başladığını tartışıyorum. Aşı tarafı bilimsel savaşı kazanır ama medya savaşını çoktan kaybetmiş olabiliriz.

BSTM: Akademiden, medyadan ve diğer fikir oluşturuculardan gelen somut açıklamaların herhangi bir yardımı olabileceğine inanıyor musunuz?

Dr. Peter Hotez: Evet, akademisyenlerin konuşmaları ve daha kamusal bir rol üstlenmeleri önemli. Sadece bilimsel dergiler için makale yazmak artık bilgi savaşları veya medya savaşlarıyla mücadele etmek için yeterli değil. Halkın bilim adamları ile özdeşleşmeye ihtiyacı olduğuna inanıyorum. Bunu Plos Biology’de “Bilim insanı markanızı yaratmak” başlıklı bir makalede yazdım.

BSTM: Aşılar, bağışıklama aracı olarak kendi başarılarının kurbanı mı? Neden?

Dr. Peter Hotez: Belki bir dereceye kadar Brezilya gibi ülkelerde ebeveynler nadiren kızamık gördüklerinden dolayı olabilir. Elbette bu durum, Venezuela’daki kızamık salgını ve Kolombiya’daki Venezuela diasporası ile Brezilya’daki Amazonas ve Roraima ile farklı bir hale bürünüyor. Ancak ABD’de kızamık salgınlarının ortasında bile, aşı karşıtı hareket, hala yeni aşı karşıtı yasaları teşvik ediyor.

AşılamaBSTM: Uzmanlar bu fenomeni, önleme ve aşılama karşıtı harekete yönelik devlet yatırımlarının eksikliğine bağladılar. Katılıyor musunuz?

Dr. Peter Hotez: Hükümetlerin aşı savunuculuğunu teşvik etmek için daha fazlasını yapması gerektiğine inanıyorum. Örneğin Avustralya hükümeti 12 milyon dolarlık bir aşı tanıtım kampanyası başlattı. Bu amaç için para yatırmak zorunda olmamız talihsiz bir durum, ancak aşı karşıtı medya imparatorluğunu yıkmak için cesur bir adım atana kadar bunun gerekli olacağını düşünüyorum.

BSTM: Hastalıkları önlemek ve hayat kurtarmak için en iyi araçlardan biri aşı ise, neden halk tarafından bu kadar olumsuz bir şekilde görülüyor?

Dr. Peter Hotez: Bunu biraz yukarıda yanıtladım aslında. Şu anda internete hakim olan yanlış bilgilendirme kampanyası. Hala motivasyonlarını anlamıyoruz. Bazı durumlarda sahte ve zararlı otizm ilaçları satarak para kazanıyorlar, diğer durumlarda bazıları Rus robotlarının ve trollerinin işin içinde olduğunu iddia ediyor, ancak sanırım gerçekten bilmiyoruz.

BSTM: Aşı karşıtı hareket, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından 2019’daki ilk 10 küresel sağlık tehlikesine ilişkin raporuna dahil edildi. Sizce bu hareketten kısa ve orta vadede neler bekleyebiliriz ve bununla ilgili ne yapılabilir?

Dr. Peter Hotez: DSÖ’nün sonunda aşı karşıtı hareketin oluşturduğu tehdidi fark etmesine sevindim. Alarmı ilk kez 2017’de NY Times’da yazdığım “Aşı karşıtları nasıl kazanıyor” adlı bir makalede çaldım ama daha 2016’da bile Plos Medicine’de “Teksas ve kızamık salgınları” adlı bir makale yazmıştım, yani ilk kez değinmiyordum. Biraz geç de olsa, konunun DSÖ düzeyinde ele alınması çok iyi oldu. Ama şimdi aşı karşıtı medya imparatorluğunu parçalamak çok emek gerektirecek ve siyasi iradenin bu görevi üstlenmek için orada olduğundan emin değilim. Kendi kampanyamı başlattım, ancak sonunda sadece akademik bir pediatristim – bilim insanıyım ve otizmli yetişkin bir kızın kitap yazmış ebeveyniyim. Bundan daha fazlasına ihtiyacımız olacak!

BSTM: Başka bir şey eklemek ister misiniz?

Dr. Peter Hotez: Bu önemli konuya dikkat çektiğiniz için teşekkür ederiz. Umarım Brezilya bu korkunç aşı karşıtı hareketi engellemede başarılı olur.

Dipsiz Kuyu’nun Çağrısı

Kaynak kısmında linkini verdiğim yazıyı çevirmemdeki amaç, son zamanlarda, özellikle COVID-19 pandemisi sırasında aşı karşıtı hareketin ülkemizde sosyal medya safsataları ile oldukça yaygınlaşması idi. Şu an maske – mesafe – temizlik üçlüsü ile mücadele etmeye çalıştığımız bu tehlikeli virüse karşı, insanlığın en önemli silahı Türkiye’nin de aralarında olduğu birçok ülkenin geliştirdiği aşılar. Aşı olmazsa, sağlık da olmaz. Aşı konusunda daha fazla bilgiyi, Sağlık Bakanlığı’na ait Aşı Portalı‘ndan edinebilir, kafanızdaki soruları en yakınınızdaki Aile Sağlığı Merkezi’ne giderek veya arayarak cevaba kavuşturabilirsiniz. Unutmayın, aşı hayat kurtarır.

Yorum yazın

Send this to a friend