Bize Reklam Verin
Maniyerizm Nedir?
  1. Ana Sayfa
  2. Sanat

Maniyerizm Nedir?

0

Sanat tarihi açısından maniyerizm önemli bir akıma karşılık gelmektedir. Özellikle Orta Çağ döneminde baskın bir anlayış haline gelen maniyerizm Rönesans hareketine karşı olarak ortaya çıkmıştır. Üslupçuluk olarak da bilinen bu akım temelde Rönesans estetiğine tepkidir.

Maniyerizm Nedir, Özellikleri Neler?​

Maniyerizm ortaya çıkışı 1520 ile 1580’li yıllarda olmuştur. Rönesans hareketi ile birlikte estetik anlayışta değişimler meydana gelmiştir. Rönesans’ın getirmiş olduğu geleneksel üsluba karşı çıkan durum karşı tepki olarak maniyerizmi doğurmuştur. Tarz ve üslup anlamı taşıyan maniyerizm bir tür yapmacık, ağdalı üslubu ifade etmektedir.

Bu tabir ilk kez Alman sanat tarihi uzmanları tarafından kullanılmıştır. Rönesans dönemi ile Barok dönemi arasında kalan sanatçıların eserlerinin tanımlanması için tercih edilmektedir. Bir tür geçiş akımı olarak da görülebilir. Klasik kuralları ve klasik ögeleri yerle bir etmesine rağmen maniyerizm bir süre sonra klasik üslup olarak da adlandırılmıştır. İlk dönemleri geçiş dönemi olduğu için önemli örnekler ortaya çıkmamıştır. Ancak sonraki dönemlerde keskin farkları ortaya koymuştur.

aziz john un vizyonu
El Greco – Aziz John’un Vizyonu​

Maniyerizm özellikleri arasında ideal ve klasik olanların yerine abartılı, orantısız ve gerçek dışı insan formları bulunur. Rönesans insanı temel alır ve insani tutuma vurgu yapar. Bu kapsamda da ölçülü, uyumlu ve oranlı figürleri bulunur. Ancak maniyerizm ayakları yere basmayan figürlere sahiptir.

Maniyerizm heykel ve resimlerine bakıldığında baş, vücuda kıyasla daha ufaktır. Boy ve kollar ise daha uzundur. Bu noktalar bilinçli olarak yapılmaktadır. Uyumsuz ögeler taşıyan, devinim halindeki maniyerist eserlerde anlatılanın doğrudan anlaşılması da zor olmaktadır. Bu özgün stilde sanatsal nitelik arayışı görülür ve resim gibi eserlerde tüm ögeler de birbirine karışmış durumdadır.

Maniyerizm anlayışı içinde bulunulan devrin kendileri üzerinde gösterdiği etkiyi eserlerine yansıtmaktadır. Eserlerde yaşanmakta olan huzursuzluk ve karamsarlık da açık şekilde görülmektedir. Rönesans döneminin parlak ve canlı renkleri gitmiş, yerine ışık ve renk oyunları ile süslenmiş olan soğuk ve mat renkler gelmiştir. Genelde tek bir eser kapsamında Rönesans’ta bulunan tekil manzara görüntülerinin tersine birden fazla mekan algısı vardır. Bu türden mekânlara da gerçek üstü kompozisyonlar, teatral anlamda ışıklar, arasında bağ olmayan renkler eşlik etmektedir.

Maniyerist Sanatçıların Özellikleri​

Maniyerist sanatçılar dönemim toplumsal sorunları içinde sıkışmış kimseler olarak öne çıkar. Başarılacak her şey önceden yapılmıştır ve yapılacak yeni şeyler kalmamıştır. Sanatlarında çözülmesi gerekli sorunlar görmezler çünkü teknik sorunlar çoktan aşılmıştır. Işık, renk, anatomi gibi konularda da mükemmel bir konum kalmamıştır. Bu yüzden yeni yaklaşımlar denemişlerdir. Maniyerizm klasik kalıp ve üslupları kendilerine göre biçimlendirmek demektir.

venus un dogusu
Venüs’ün Doğuşu – Sandro Botticelli​

16’ncı yüzyılda ortaya çıkmasına rağmen özellikle 17’nci yüzyılda maniyerizm önemli bir karşılık görmüştür. Michelangelo Bounarotti, maniyerizm sanatçıları arasında öncü olarak görülür. Sistine Şapeli’nde yer alan mahşer freskler maniyerizmin tipik örneğidir. Özellikle heykel ve resimde maniyerizm örnekler sıklıkla görülür. Bunun yanında Floransa’da bulunan Lorenzo Kütüphanesi merdivenleri de maniyerizmin mimarlık alanında yansımasıdır.

Bu akımın önemli temsilcileri arasında El Greco da yer almaktadır. Greco’nun resimleri döneminin ilerisinde ve adeta modern zamanlara hitap eden eserlerdir. Rönesans’ın gerçekçi ve insani yaklaşımına bir karşı çıkış olarak görülebilecek eserlerinde özellikle renklerin titiz ve vurucu şekilde kullanılması Greco’yu öne çıkaran bir ressam yapmıştır.

Diğer maniyerizm sanatçılar da şu şekildedir;

  • Jacopo de Pontormo
  • Girolamo Francesco Maria Mazzola
  • Rosso Fiorentino
  • Agnolo Bronzino
  • Alessandro Allori
  • Sandro Botticelli
  • Benvenuto Cellini
  • Joachim Wtewael
  • Giuseppe Arcimboldo

Maniyerizm temelde heykel ve resimde kendisini daha sık gösterse de müzik ve edebiyat alanında da örnekler verilmiştir.

Yorum Yazın